Poprawiać albo likwidować
 
Autor: Maria Szyszkowska
 

Każdy system ekonomiczny, polityczny, społeczny należy udoskonalać. Narastające niezadowolenie jednostek może jednak przybrać tak wielkie rozmiary, że dochodzi do zaprzeczenia podstaw dotychczasowego ustroju. Zrywy rewolucyjne przeprowadzane w imię sprawiedliwości są tego wyrazem. Wystarczy wspomnieć Wielką Rewolucję Francuską 1789 roku, Rewolucję 1917 roku w Rosji, czy bezkrwawy przewrót dokonany przez Gandhiego. Pragnąc stabilności, aktualna propaganda polityczna obrzydza socjalizm, a wadliwie edukowane społeczeństwo zapomina, bądź nie wie, że odmian socjalizmu jest wiele. Tej krytyce towarzyszy stawianie pomników twórcy Polskiej Partii Socjalistycznej Józefowi Piłsudskiemu. Umacnia pogląd o słuszności liberalizmu ekonomicznego i jego trwałości także nasza lewica parlamentarna.

Wydarzeniem na tym tle jest rozprawa Ewy Gołębiowskiej Pranie pieniędzy. Podjęte zostały w niej aspekty etyczne w systemie przeciwdziałania ?praniu pieniędzy?. Naukowe rozważania i nowe ustalenia wprowadzone do wiedzy przez tę Uczoną, korespondują z rosnącym niezadowoleniem społeczeństwa. Dr Gołębiowska podjęła aktualny problem. Występuje on w gospodarce neoliberalizmu ekonomicznego.

W oparciu o przeprowadzone badania, Autorka książki ustaliła brak podstawowej wiedzy na temat ?prania pieniędzy? nawet wśród menedżerów. Brakuje szkoleń specjalistycznych. Autorka książki wykazuje, że istotne znaczenie w przeciwdziałaniu temu procesowi mogłaby pełnić etyczna postawa. Jej brak umożliwia ?pranie pieniędzy? pochodzących z nielegalnych źródeł. Nie wystarczą ? jak sądzi wielu ? nowe przepisy prawne. Byłoby złudzeniem oczekiwać, że zapobiegłyby one nadużyciom i ryzykom gospodarczym.

Wyjątkowy jest głos Ewy Gołębiowskiej domagający się wpływu etyki na zarządzanie gospodarką. Sprowadzanie przez liberalizm ekonomiczny człowieka do roli ?kapitału ludzkiego? oraz tendencja by nacjonalizować straty i prywatyzować zyski ? odstaje od elementarnej przyzwoitości do niedawna funkcjonującej w Europie.

Dr Ewa Gołębiowska uważa, że pomocne byłoby ?wprowadzenie regularnej oceny odporności instytucji na pranie pieniędzy??. Niewystarczające jest ograniczanie się do zorganizowanego systemu nadzoru. Wyjaśnia, że pojęcie ?pranie pieniędzy? jest używane w języku potocznym począwszy od drugiej połowy XX wieku. Ma ono na celu nadanie legalności dochodom, które pochodzą z przestępczości zorganizowanej. Problem ten badają rozmaite nauki, ale podejście etyczne wyrażone przez Ewę Gołębiowską jest nowe w naszej literaturze naukowej. Nareszcie można przeczytać w omawianej książce, że człowiek jest najistotniejszym elementem systemu. Autorka przeprowadziła w Polsce stosowne badania dotyczące tego problemu. Jak słuszne podkreśla, działanie człowieka uruchamia system poprzez procesy decyzyjne. Są one kształtowane i wcielane w życie oczywiście przez człowieka.

?Pranie pieniędzy? przybrało wielki rozmiar w gospodarce globalnej. Jednym ze skutków jest możliwa utrata zaufania społeczeństwa do instytucji finansowych, a także gospodarcze umocnienie się grup przestępczych, czy wspieranie terroryzmu. Czytamy w omawianej książce, że ?bez możliwości ukrycia brudnych pieniędzy Szwajcaria przestaje być atrakcyjna dla wielu zagranicznych inwestorów finansowych, których fortuny zostały zbudowane na korupcji i biedzie ludności wielu państw? (s. 33).

Zwraca uwagę cenny postulat Autorki, by zarządzając gospodarką uwzględniać wartości etyczne. Biorąc pod uwagę stan faktyczny, Ewa Gołębiowska podejmuje problem skutków liberalizmu ekonomicznego. Głęboki humanizm wyraża się w trosce o szacunek dla człowieka. Słusznie stwierdza, że doskonalenie systemu zarządzania powinno wiązać się z uwzględnianiem wartości etycznych.

Trzeba dodać, że książka ta opiera się na bogatej literaturze przedmiotu, a także na przeprowadzonych badaniach. Stanowi ona wyraz interdyscyplinarnej wiedzy Autorki, a więc pozwala czytelnikom głębiej zrozumieć niepokojące zjawiska współczesności.
 

Res Humana nr 1/2015, s. 38-39