Wokół człowieka
 
Autor: Maria Szyszkowska
 

Wybitny znawca filozofii Platona, jak również ruchu spółdzielczego i uniwersytetów ludowych, opublikował kolejną książkę pt. ?Andragogika autoreedukacji?. Jest to dzieło niezmiernie potrzebne, bowiem krzewi kulturę humanistyczną i prowadzi do przemiany świadomości współczesnego człowieka. Mianowicie, krzewi tolerancję, a nawet więcej, bo empatię oraz skłania do podejmowania wysiłku jakim jest kształtowanie właściwości indywidualnych ukierunkowane przez wyższe wartości.
 
Kultura masowa zaszczepia stereotypy myślowe oraz pseudowartości i skłania do bierności i wygodnictwa. W czasach krzewiących bogacenie się jako sens życia, nabiera dzieło profesora Lucjana Turosa szczególnego znaczenia, bowiem skłania do wysiłku nad uszlachetnianiem siebie i wykazuje znaczenie bezinteresowności w relacjach międzyludzkich. Autor ujmuje człowieka jako istotę wolną, która ma nieustannie kształtować siebie i mieć poczucie odpowiedzialność za własne życie. Człowiek dorosły nie tylko może, ale powinien przekształcać siebie stając się bardziej życzliwym dla innych i bardziej twórczym.
 
Zawarte są w tej książce nie tylko teoretyczne rozważania, ale także opisy konkretnych doświadczeń związanych z procesem samowychowywania. Proces ten, gdyby nabrał charakteru bardziej powszechnego, doprowadziłby do korzystnych zmian politycznych, gospodarczych i społecznych. Niewiedza oraz zła wola, czyli niedostatki charakteru, wpływają negatywnie na życie w społeczeństwie rodząc przemoc, zniewolenie, agresję, fanatyzm. Człowiek jest takim, jakim sam siebie uczyni. Ten pogląd Sartrea znajduje potwierdzenie w rozważaniach i dociekaniach profesora Lucjana Turosa. Okazuje się, że edukacja szkolna i uniwersytecka, to zaledwie początek zdobywania wiedzy i samowiedzy, który nie powinien mieć kresu. Wiąże się ten wysiłek edukacyjny z procesem zgłębiania prawdziwej wiedzy o sobie, co skutkuje przemianą wewnętrzną i doskonaleniem siebie. Dotychczasowa działalność oświatowa i wychowawcza związana jest z instytucjonalnym oddziaływaniem na dorosłych, głównie tych, którzy negatywnie odstają od społeczeństwa. Natomiast andragogika autoreedukacji ma na celu pomóc każdej dorosłej osobie w poznaniu własnych możliwości rozwojowych i zachęcać do stawania się lepszym. Istotne znaczenie ma to, że Lucjan Turos nie kreśli modelu człowieka doskonałego. Ceniąc wysoko wolność jednostki ? zachęca do kształtowania siebie na wyższym poziomie, zgodnie z indywidualnymi możliwościami. A więc poglądy Autora wykraczają poza andragogikę resocjalizacji. Oddziaływanie resocjalizujące, jak wyjaśnia, jest zewnętrzne w stosunku do człowieka i dotyczy wąskiego kręgu. Należy podkreślić niezmiernie cenny postulat autentyzmu, czyli prawdy wewnętrznej w tym procesie samodoskonalenia. Omawiana książka tchnie optymizmem, bowiem wiąże się z głębokim przekonaniem, że są w nas możliwości rozwojowe. Głębokie znaczenie ma także odwoływanie się przez Autora do postaci literackich jako wzorów spełnionej autoreedukacji. Interesująco kreśli przemianę księdza Robaka w ?Panu Tadeuszu?, czy bohaterów miniatur Jana Stępnia. Utwory te zachęcają do rozwoju duchowego, a w tym do wyrabiania w sobie tolerancji oraz więzi emocjonalnych z ludźmi. Interesujące są przykłady właściwych postaw życiowych, czyli twórczej reedukacji. Lucjan Turos wymienia dzieje życia wybranych twórców literatury pięknej, malarstwa, muzyki i nauki, wymienia Lwa Tołstoja, Tadeusza Kotarbińskiego, Aleksandra Gieysztora, Juliana Aleksandrowicza, czy Władysława Witwickiego.
 
Refleksje wybranych filozofów i psychologów ujmuje jako inspirację dla autoreedukacji. Tym samym najnowsza książka Lucjana Turosa pośrednio zachęca do czytania nie tylko wskazanych dzieł naukowych, ale także utworów literackich. Ma to istotne znaczenie, ponieważ osoby odpowiedzialne za oświatę nie protestują wobec powszechnego zjawiska czytania bryków. Zasłanianie się wolnością oraz wolnym rynkiem jest pozornym objaśnianiem i usprawiedliwianiem fundamentalnego błędu. Jest nim zgoda na nieobcowanie dzieci i młodzieży z dziełami literackimi.
 
Jestem przekonana, że książka profesora Turosa powinna być szeroko propagowana, bowiem nie tylko od stanu świadomości, ale także poziomu rozwoju duchowego jednostek zależy właściwe rozwiązanie problemów naszej współczesności. Kultura masowa, która jednoczy ludzkość w naszej epoce globalizacji, negatywnie oddziałuje na jednostki. Najwyższy czas, by wykraczać poza rzeczywistość wirtualną i świadomie budować świat na miarę ludzkich tęsknot. Wymaga to procesów autoreedukacji. Profesor Turos wykazał, że koncepcja wychowania Platona odnosi się do ludzi dorosłych, mających już określone doświadczenie życiowe. Motto jednego z wcześniej wydanych dzieł Profesora wyraża pogląd, że Platon i Arystoteles zasługują na miano nauczycieli rodzaju ludzkiego.
 
Należy ubolewać, że tradycje Uniwersytetów Ludowych w Danii i w Polsce, które przybliża w swoich rozprawach Lucjan Turos, powoli przechodzą u nas do przeszłości. Właśnie Uniwersytety Ludowe pełniły szczególną rolę zachęcając młodzież i dorosłych do twórczych przekształceń. A nie ma wątpliwości, że świat i człowiek stoją na progu dramatycznych wyborów. Dla zagubionego człowieka w świecie zachodzących przemian ? książka Lucjana Turosa powinna stać się cennym drogowskazem.
 

Res Humana nr 3/2012, s. 36-37