W Pałacu Staszica?
 
Autor: Wacława Mielewczyk
 
 
To czerwcowe tegoroczne spotkanie u Profesor Ireny WOJNAR, w warszawskim Pałacu Stasica, pod patronatem Komitetu Prognoz ?POLSKA 2000 PLUS? PAN, było rozmową o fundamentalnych kwestiach współczesnej edukacji, ściślej ? o pedagogicznej problematyce jakości człowieka, i było nawiązaniem do wcześniejszej debaty, którą tym razem wzbogacono wieloma nowymi treściami ważnymi z perspektywy społecznej praktyki.

Jej kierunek określiło wystąpienie wprowadzające prof. Ireny WOJNAR, skupione w duchu ?humanistycznego zaniepokojenia? na krytycznej ocenie dominującego dziś w przestrzeni życia jednostkowego i zbiorowego ilościowego rozumienia wzrostu czy rozwoju cywilizacyjnego. Ten proces, zaznaczono, jest poniekąd zrozumiały, zarówno koniecznością odrabiania czasu, częściowo straconego w nieodległej przeszłości, a także doświadczeniem otwarcia kraju na świat, zwłaszcza świat zachodniego dostatku, który stał się dla wielu inspiracją do myślenia i działania w kategoriach często jedynie ilościowych. Lecz skutki takiej orientacji życiowej ujawniają się zarazem wieloma zjawiskami wysoce negatywnymi, pośród których rywalizacja, konkurencja i zawiść stały się praktykami rażąco naruszającymi paradygmaty moralne i dotychczasowe doświadczenie życia zbiorowego. W tej perspektywie kwestia jakości życia i jego wyznaczników nabiera znaczenia zupełnie zasadniczego dla równowagi społecznej i miejsca kraju w przestrzeni europejskiej. Jakość tę można rozumieć w kategoriach normatywnych, ale też rozwijać na ten temat myśl ze zrozumieniem wielości samej kategorii jakości. Znakomitymi drogowskazami w tych refleksjach są studia Floriana Znanieckiego, a także wydane niedawno szkice Stefana Szumana zatytułowane Osobowość i charakter, których przesłanie jest zdumiewająco aktualne.

Do tego dziedzictwa, lecz przede wszystkim do współczesnej praktyki społecznej, nawiązywali wstępujący w debacie uczestnicy spotkania, a wśród profesorowie Maria SZYSZKOWSKA, Wiesława PIELASIŃSKA i Janusz GAJDA, którzy w poczuciu wspomnianego ?niepokoju humanistycznego?, mówili o obniżeniu jakości kształcenia w Polsce i szukali sposobów jego istotnego polepszenia; kiedy wskazywali na zjawisko ?promowania przeciętności? czy dominacji konformizmu; kiedy upominali się o wzrost roli kultury i sztuki w edukacji szkolnej; kiedy wreszcie mówili o zachwianiu hierarchii wartości czy bolesnym zjawisku komercjalizacji edukacji.

Wyrażano się z uznaniem o wydanym właśnie nr 1 (31),2015 publikacji Przyszłość: świat, Europa, Polska, o wypełniających jego treść tekstach poświęconych wspomnianej pedagogicznej problematyce jakości człowieka, a wśród nich tekstu dr hab. Barbary GALAS, który za zgodą Autorki i wydawcy, publikujemy powyżej.

Spotkanie, o którym tu mówimy, jak i wszystkie, jakie miały miejsce w minionych latach i których niezmordowaną inicjatorką pozostaje od szeregu lat prof. Irena WOJNAR, wieloletnia współpracownik Bogdana Suchodolskiego i duchowa opiekunka dzieła tego wielkiego polskiego uczonego-humanisty, cechuje coraz rzadsza dziś atmosfera wielkiej kultury, budząca szczery szacunek wszystkich, którym dane jest uczestniczyć w tych ważnych dla polskiej nauki i kultury debatach wybitnych polskich humanistów.
 
 
Res Humana nr 5/2015, s. 18-19